เจ้าของธุรกิจต้องรู้ กฎหมายแพลตฟอร์มดิจิทัล (DPS)

ฟังทางนี้! กฎหมายใหม่ที่ผู้ประกอบการออนไลน์ต้องรู้ พระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 หรือที่เรียกกันว่ากฎหมาย DPS (Digital Platform Services) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 21 สิงหาคม 2566 บทความนี้สรุปประเด็นสำคัญให้เข้าใจง่าย

01กฎหมาย DPS คืออะไร

พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2565 มีวัตถุประสงค์เพื่อกำกับดูแลธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลให้มีมาตรฐาน โปร่งใส และปลอดภัยต่อผู้ใช้งาน กำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มทั้งในและนอกประเทศที่ให้บริการกับผู้ใช้ในไทยต้องแจ้งข้อมูลต่อสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

พูดง่ายๆ คือ กฎหมายนี้เน้นดูแลเจ้าของแพลตฟอร์ม ให้มีข้อมูลที่ติดต่อได้ มีช่องทางรับเรื่องร้องเรียน และให้ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐ เพื่อลดปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ใช้งานออนไลน์

02ใครต้องจดแจ้ง

• แพลตฟอร์มตัวกลาง ที่เป็นพื้นที่ให้ผู้ซื้อและผู้ขายมาเจอกัน มีการลงทะเบียนผู้ใช้งาน
• ผู้ให้บริการโซเชียลมีเดียและ E-Marketplace เช่น Facebook, TikTok, YouTube, Google, Shopee, Lazada
• เว็บไซต์หรือแอปซื้อขาย เช่น แพลตฟอร์มซื้อขายบ้าน รถยนต์ หรือสินค้ามือสอง ที่เข้าเกณฑ์ตามกฎหมาย

เกณฑ์ที่ใช้พิจารณาว่าเป็นแพลตฟอร์มขนาดที่ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ทั้งหมด ได้แก่ มีผู้ใช้งานเกิน 5,000 คนต่อเดือน หรือมีรายได้เกินเกณฑ์ที่กำหนด คือ นิติบุคคลรายได้เกิน 50 ล้านบาทต่อปี และบุคคลธรรมดารายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี

03ใครไม่ต้องจดแจ้ง

ยูทูบเบอร์ อินฟลูเอนเซอร์ และผู้ประกอบการที่ขายของออนไลน์ผ่านโซเชียลมีเดียหรือร้านค้าบน Marketplace ไม่เข้าเกณฑ์ที่ต้องจดแจ้ง เพราะเป็นผู้ใช้งานแพลตฟอร์ม ไม่ใช่ผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม หน้าที่เป็นของเจ้าของแพลตฟอร์มที่ต้องตั้งผู้ประสานงานในไทย และมีช่องทางรับเรื่องร้องเรียน

แม่ค้าออนไลน์ไม่ต้องจดแจ้ง DPS แต่ต้องปฏิบัติตามกติกาของแพลตฟอร์มที่ใช้ขายของ ซึ่งอาจเข้มงวดขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมาย

04แพลตฟอร์มรายย่อยต้องทำอะไร

แพลตฟอร์มรายย่อย คือกรณีบุคคลธรรมดารายได้ต่ำกว่า 1.8 ล้านบาท นิติบุคคลรายได้ต่ำกว่า 50 ล้านบาท หรือมีผู้ใช้บริการต่ำกว่า 5,000 คนต่อเดือน ไม่ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจและการควบคุมดูแลในหมวด 2 แต่ยังต้องแจ้งข้อมูลโดยย่อต่อ ETDA ได้แก่

1. 1ข้อมูลของผู้ประกอบธุรกิจ
2. 2ข้อมูลบริการแพลตฟอร์ม เช่น ชื่อบริการ ประเภทบริการ และช่องทางการให้บริการ
3. 3ข้อมูลผู้ประสานงานในไทย กรณีผู้ประกอบธุรกิจอยู่นอกประเทศ
4. 4ข้อมูลรายปี เช่น มูลค่าธุรกรรม รายได้ และจำนวนผู้ใช้บริการ

05กรณีเลิกประกอบธุรกิจ

หากเลิกให้บริการแพลตฟอร์ม ต้องแจ้งต่อ ETDA ล่วงหน้า แพลตฟอร์มทั่วไปต้องแจ้งไม่น้อยกว่า 60 วันก่อนวันที่คาดว่าจะเลิกกิจการ ส่วนแพลตฟอร์มที่เป็น Marketplace, Search Engine หรือแพลตฟอร์มขนาดใหญ่ต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 120 วัน พร้อมมีมาตรการเยียวยาผู้ได้รับความเสียหาย และต้องประกาศให้ผู้ใช้งานทราบทันทีที่แจ้ง ETDA

06ผู้ขายของออนไลน์ควรเตรียมตัวอย่างไร

• ติดตามประกาศจากแพลตฟอร์มที่ใช้ เช่น นโยบายยืนยันตัวตนผู้ขาย หรือกฎการโฆษณาที่อาจเปลี่ยนแปลง
• ยืนยันตัวตนร้านค้าให้ครบถ้วน เพื่อไม่ให้บัญชีถูกจำกัดการใช้งาน
• ให้ข้อมูลสินค้าที่ถูกต้อง ทั้งราคา คุณสมบัติ และเงื่อนไขการคืนสินค้า
• เก็บหลักฐานการซื้อขาย เพื่อใช้ยืนยันหากมีข้อร้องเรียน
• ถ้ากำลังจะทำเว็บไซต์หรือแอปตัวกลาง ให้ตรวจสอบว่าเข้าข่ายต้องจดแจ้งหรือไม่ตั้งแต่ต้น

07ตรวจสอบตัวเองได้ที่ไหน

ผู้ประกอบการที่ไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายหรือไม่ สามารถทำแบบประเมินตนเองได้ที่เว็บไซต์ของ ETDA (eservice.etda.or.th/dps-assessment) และอ่านรายละเอียดฉบับเต็มได้จากประกาศของ ETDA

บทความนี้เป็นการสรุปข้อมูลเบื้องต้นเพื่อความเข้าใจ หากธุรกิจของคุณมีลักษณะเฉพาะ ควรตรวจสอบกับ ETDA หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายโดยตรง ขอบคุณข้อมูลจาก ETDA